شيعه و علوم نقليه علوم اسلامى كه مرهون تدوين علماى اسلامى مى باشد به دو بخش ( عقليه و نقليه ) منقسم مىشود ، ( علوم نقليه ) علومى است كه مسائل آنها به نقل ، متكى است مانند لغت و حديث و تاريخ و نظاير آنها و ( علوم عقليه ) غير آن است مانند فلسفه و رياضيات . ترديد نيست كه عامل اصلى پيدايش علوم نقليه در اسلام ، همانا قرآن كريم مى باشد و به استثناى دو سه فن مانند تاريخ و انساب و عروض ، عموما خانه زاد اين كتاب آسمانى هستند . مسلمانان به راهنمائى بحث و كنجكاويهاى دينى ، به تدوين اين علوم پرداختند كه عمده آنها از ادبيات عربى ، علم نحو ، صرف ، معانى ، بيان ، بديع و لغت مى باشد و از فنون مربوط به ظواهر دينى ، علم قرائت ، تفسير ، حديث ، رجال ، درايه اصول و فقه مى باشد . ( شيعه ) نيز به نوبت خود ، در تأسيس و تنقيح اين علوم ، سهم بسزايى دارند بلكه مؤ سس و مبتكر بسيارى از آنها ( شيعه ) بوده است ؛ چنان كه نحو ( دستور زبان عربى را ) ابوالا سود دئلى كه از صحابه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و على عليه السّلام بود املاء و راهنمائى على عليه السّلام تدوين نمود و يكى از بزرگترين مؤ سسين 143 علوم فصاحت و بلاغت ( معانى و بيان و بديع ) صاحب بن عباد شيعى از وزراى آل بويه بود و اولين كتاب لغت 144 ( كتاب العين ) است كه تأليف دانشمند معروف خليل بن احمد

--> ( 143 ) وفيات ابن خلكان ، ص 78 . اعيان الشيعه ، ج 11 ، ص 231 . ( 144 ) وفيات ، ص 190 . و اعيان الشيعه و ساير كتب تراجم .